16 Nisan 2020 Perşembe

SİGARA BIRAKMA GÜNLÜĞÜ IV


3. GÜN, CUMARTESİ “SİGARAYI İÇMEYİ DEĞİL DÖRTNALA KOŞMAYI TERCİH EDİYORUM”

Ben başlamam başlasam da bırakırım modunda başladığım sigara benimle dalga geçiyor. “Aslında sen almak istiyorsun sokağa çıkma yasağından dolayı almıyorsun.” “Yasak olmasa alırdın.” “Sen aslında başladın sonra bırakırsın yak bir sigara…” “Komşuya sorsana yok mu?” “Ayrıca sen polislere durumu anlatsan yardımcı olurlar.” “Ya da yakındaki fırına git fırınlar hep açıktır savaşta bile.” “İçmeden bekliyorsun aslında bu bırakmak değil kendine eziyet.”

Milletin Olric’i zekidir ve dost; benimkiler aptal birer düşman. Resmen beni öldürmek istiyorlar, kendileri beceremedikleri için galiba başkasına –sigaraya- öldürtmek. Nasıl çelişkilerde bıraktılar beni. Ben zaten kirlenmişim temiz gibi değilmişim öyleyse niye kendime eziyet ediyormuşum.

Bu kargaşanın verdiği öfkeyi Luppo alan adamı eleştiren bir arkadaşı telefonda –tabii ki görüntülü aramada- azarlayarak yatıştırdım. Herkesin bir Lupposu var. Fena azarladım arkadaşı. Ben içmiyorum diye alkolü kullanan için çekicilik yok olmaz. Adam belki de Luppokolik ve asla ayıplanmaz kınanamaz. “Osman’la sen kola içmeden uyamazdınız. O yüzden mi?” “Ne alakası var?” “Bu geldi yani aklına?” “Bir gece Kırıkkale’de kola arayıp durmuştunuz…” “Haa?!” “Perişan olmuştunuz kola aramaktan…” “Biz soğuğunu arıyorduk. Yazdı soğuk yoktu. Hiçbir yerde …” “Haa öyle mi?” “O zaman başka Canım, öyleyse?!” “Luppuo ne ki Halley pasta gibi bir şey yesek mi ben sevmem.” “Çocukken çok severdin çikolatayı ya...” “Gençken demek istedin herhalde?” “İlk gençlik diyelim, lisedeydin henüz…” “Tamam ya şimdi sevmiyorum çikolatayı kadınlar ve çocuklar yer…” “Nevzat dedi ki lisedeyken sen reçeli kaşıkla yerdin…” “Eee, Nevzat da patatesi çuvalla yerdi…” “Hem ben o zamanlar sigara da içmiyordum…” “Bilinçaltımda ben gecenin maviliğinde Parliament içiyordum.” “Sen de kimsin?” “İçmiyorsam içmiyorumdur.” “İçiyordun Parliament…” “Ooo, hayır ya sen Camel içiyordun bir jipin tepesinde, ekip arkadaşlarınla Afrika çöllerinde…” “Samsun 216 içiyordun…” “Yok daha neler?” “Samsun Fuarındaydı o…” “Ben onu hiç içmedim, dur bir dakika içtim bir kere, evet ayakkabı köselesinden halliceydi…” “Bir daha asla denemedim… Omuzlarım ağrıdı içerken… Sigaranın akciğere zararı var bu 216’nın omuzlara; hamallık onu içmek...” Yok ne bileyim ne diyeyim bilinçaltımda aslında bilinçdışı bu “sub” diye çevirmişler aslına “un” o… Neyse o dışı mı altı mı bilmem ama uyanıkken içmediğim uyurken de fiilen içmediğim sigarayı o bölgede Marlboro olarak içiyordum kırmızının en güzeli Marlboro kırmızısı ayrıca Amerikan malı zararsızdır. Zenginler içer… “Saçmalama kamyon şoförleri yok yok garsonlar içer…” “O sonradan…” “Narkotik köpeği gibiyim üçüncü katın balkonunda sanırım 11 numara sigara içiyor…” "Yaşa varol K9" "O ne be?!"

“Ben en çok bugün zorlandım…” “Yasak mı? Sigara mı sokağa çıkmak mı?” “Büyücü şeytan bu sigara gözüne bakanları büyülüyor.” “Goşa Tan’ı da böyle kandırmıştı. Tarkan onu kurtarmıştı. Tan gözlerine bakmıştı Goşa’nın ve öz kardeşi Tarkan’a kılıç çekmişti.” “Goya mıydı yoksa o büyücü?” “Yok ya Goya ressamdı…” 


“Deniz kızı girmiş rüyama gayrı iflah olmam mı ben? “Deniz kızı girmiş düşünceme/Ben iflah olmam/Dalyanları birbirine katmak orkinosların harcı/Dolanınca ağa çok geçmeden küserim/Bir çocuk bile çeker sandala beni/Bu kadar ağır olmasam/Beni böyle koşturan yaşama sevinci/Kanal boyunca bir o yana bir bu yana…” “Ne yani bir kez sigara içtim artık bırakmam mı diyorsun?” Halim Şefik GÜZELSON’un şiiriydi Ahmet Kaya da bestelemişti bunu… “Halim Şefik’in sonu güzel olmuş mu?" "Nerden bileyim?” “Ahmet Kaya’nınki olmadı da…” "Tuhaf bir arkadaşın vardı -genel müdür olanlarından- mezarını ziyaret etmişti Paris'te..."

“Haydaaaaa !!!” Sigara boğaza zararlı, buruna da ama sacayağının diğer organına zararlı değil mi?” “KBB mi diyorsun?” “Evet…” “Evet sigara kulağa da zararlı…” “Çünkü balkonda içiyorum sigarayı… Yeni evin balkonu çok esiyor sol kulağımı aldı bir çınlama... En sevdiğim yeşil kabanımla gitmiştim işitme testine… Coğrafya diyormuş adam ilkinde anladığım ve söylediğim Tel Abyad oldu, ikincisinde Resulayn… Sanki adam Suriye’den geldi kesin topçu birliğinden bu demiştir…” “Bakışları dedi…” “Sigara kulaklara da zararlı… Sol kulağım çınlayıp duruyor…”

“EEE yeter, düğün evi mi burası?”


SİGARA BIRAKMA GÜNLÜĞÜ III


2.    GÜN, CUMA: “İÇİMDE KOŞAN AT”

Ben içimde koşan atı obez yaptım. Koşmasın diye arpaya boğdum. Kendi akciğerlerimi dumana boğdum. Uyuyorum, uyandığımda “Sigarayı bırakanlarda neler oluyor?” temalı videolar izliyorum. Kalan zamanlarımda üç kitap (Marks Bu İşe Ne Derdi? Nietzsche Bu İşe Ne Derdi? Freud Bu İşe Ne derdi?) birden okuyorum. Çok ilginç konular var. Çok ilginç sorular ve bir o kadar ilginç cevaplar… Sigarayı bırakmak güzel oldu. Çok vaktim var artık… Bol bol okuyabilirim. 30 senedir sürekli yüzüme bakıp okunmayı bekleyen Derviş ve Ölüm’ü de okuyabilirim belki.



 






“Uyuyayım ben.” Yine uykuda uyurken mi uykudan önce mi sonra mı bilmiyorum. Üniversiteye başladığım sene… Ahmet Kaya o sene 35 yaşındaymış. “Ne, yani yolun yarısındaymış, Orhan Veli gibi değil mi?” “Ya şiir Orhan Veli’nin değil Cahit Sıtkı’nın 35 yaş…” “Ama şiiri yazıp ölen o değil mi?” “O da öldü fakat o değil.” “Ne değil?” “Ölen o değil.” “Öldü demiştin?” “36’sında ölen o değil.” “Tabi ki değil…” “Şiir Cahit Sıtkı’nın, 36 yaşında ölense Orhan Veli…” Ya bunların -adı geçenlerin- hepsi sigara içiyor ve kedi seviyor. “Hepsi mi?” “Nereden bileyim?” "James Dean?" "Albert Camus?"








1992 benim üniversiteye başlama yılım. Eylül’de öyle… “Hah ha, aynı zamanda liseli yılın...” “Ya tamam bu ne kargaşa?” “Karadenizli misiniz nesiniz siz?” “Her yer curcuna, kimse kimseyi, hele bağlamı ya da konjonktürü takmıyor; herkes biliyor, herkes sayıyor söylüyor.” “Karadenizliler de Kafkasyalı.” “Karadeniz sahildir,  sahil insanı anlayışlıdır.” “Ya ne demezsin?” “Bu dediğini Trabzon ve Rizeliler biliyor mu?” “Gene mi kavga curcuna?” “Her neyse anlaşıldı.” Liseyi bitirdiğim yıl aynı zamanda, haziranda liseli eylülde üniversiteliydim…

İstanbul’a gidecektim su yoktu. Tayyip Reis gelecekti sonra suyu getirecekti İstanbul’a…  “Nereden bilebilirdim?” Dil tarih puanı çok düşüktü, Boğaziçi edebiyatın puanı ondan da düşüktü. “Belki İstanbul’da okusam, sigara içmezdim.” “Yok ya Yıldız üniversitesinde -senden önce 19 Mayıs lisesi mezunu olup- okuyanlarla kalırdın gene başlardın sen sigaraya. Bu kafa bu ruh sende olduktan sonra… “Belki başlamazdım…” “Ya ya!!!” Belki başlardım daha erken bırakırdım… “Her neyse ya İzmir de olsa başlardın bu sigaraya…”

Bir grup arkadaşa takılıyorum. Yaşça bir iki yaş benden büyük Mustafa Abi. Yıl 1992 Ahmet Kaya Dokunma Yanarsın adlı albümü çıkarmış. Müzik dinlemek haram. Dinleyenin kulağına kurşun döküldüğü şeklinde bir hadis rivayeti var. Bu rivayete göre kurşun bir kulaktan giriyor, bir kulaktan çıkıyor ama Mustafa Abi müziği haram görse de müziğe küfür dese de Erdal Abi de öyle tamam… “Ya bir şeyi doğru dürüst hatırlayamadım bir anımı ansıyamadım, bir hatıramı hatırlayamadım.” “Hasan Abi de aynı saplantıda affedersiniz düşüncedeydi değil mi?”




“Ya sen de o anlayışta değil miydin?” “Değildim tabii…” “Resitalleri lise boyunca dinlemiştim Başım Belada ve Yorgun Demokrat’ı da…” Hatta Yorgun Demokrat’ı bu sigarayı bırakıp pipoya geçen İbrahim’le beraber dinlemiştik Saadet Caddesi’ndeki kitabevinde… İbrahim’le aynı okulda değildik ama zaten diğer arkadaşlarım da tuhaftı, sınıf arkadaşlarım daha da tuhaftı… Kızlar ya uçurtma ya parmaklık resmi yapardı, herkes Livaneli şarkısı söylemeyi modernlik sayardı… 90 kuşağı işte… Ahmet Kaya önce sevilse de sonra köylü taşralı sayılırdı. Dinci/dindar tayfa olarak bizimkilerin ezici çoğunluğu –biz marjinal ya da şazz kalmıştık- haram derdi. Bazıları tüm dini bütünlüğüne rağmen dinlerdi sen de dinlerdin… “Sen dinlerdin.” “Bizimkiler dinlerdi çünkü bizim çevre dinlerdi…” “Oho, sonu gelmez bu işin!” Mustafa Abi sadece Ahmet kaya -kulağına kurşun dökülme pahasına- dinlerdi gizliden. İlahiyi bile haram sayan selef yolunun takipçileri -hangi selefse bilmem her neyse- sadece ve sadece Ahmet Kaya dinlerdi. Ama gizliden gizliye… “Biz mi sırdaştık işte…” 

Ben sigarayı Mustafa Abi’nin evinde şu şarkıyı dinlerken benimsedim. Çünkü içimde koşma isteği vardı, Ankara’yı baştan sona yürümeye falan kalkıyordum. Otobüsle tur atıyordum. Hacettepe, ODTÜ okumadığım üniversiteleri de dolaşıyordum. Aslında içimde koşan bir at sürüsü vardı: “Şimdi uçsuz bucaksız ovalarda/Adımlarımı saymadan/Geriye dönüp bakmadan/Usanmadan, bıkmadan/Deli taylar gibi koşmak istiyorum/Ve görüyorsun ki/Aşkı beceremiyorum/…/Upuzun çayırlarda/Yalınayak koşmak istiyorum/Saçlarım rüzgâra konuk/Yüzüm dağlara dönük/…/Kıyasıya vuruşsun vuruşsun istiyorum/Koşmak, koşmak istiyorum sevgilim/Koşmak istiyorum/Dönemezsem, beni affet/…/Koşmak/Eksozların, molozların/Yağmaların kıyısından/Onca insafsızlıkların/Onca haksızlıkların/Manzarasızlıkların, parasızlıkların/Allahsızlıkların kıyısından/Kimseye ve hiçbir şeye değmeden/Ciğerlerimi yok edercesine koşmak istiyorum/…./Firari acıların uzmanı olmuşum/Bütün telsizlerde adım okunur/Beni bir çocuk bile vurur/Dokunma bana, çıldırırsın/Dokunma bana, ellerin tutuşur/Dokunma bana, fişlenirsin/Dokunma bana, sen de yanarsın/Dokunma bana, çıldırırsın/Dokunma bana, sen de yanarsın…”

18 yaşında çocuk neyin uzmanı olacaksa -hele firari acıların ustası başkentin göbeğinde niyeyse.-Ha, bir de "Dokunma bana!" lafı dolanıp duruyor. "Dokunma bana, aman dokunma!" Nedir bu korku salgın mı var? Korona günlerinde miyiz? O günlerde olsa olsa Kolera Günlerinde Aşk lafını bilirdik ancak ya da Yüzyıllık Yalnızlık... Ah Ahmet Kaya Abi! -Ya bu adamı Savcı Sayan Bey’e benzeten bir ben miyim?- Sonuçta içimde deli gibi koşan atlara arpa olsun diye sigaraya başladım:Parliament’e…

“İlkini içemedin kusmak geldi içimden öksürdün…” “Öyle kolay değil sigara alışmak…” “Raylara takıldın Çiftlik tren istasyonunda…” “Yürürken sigara içmeyi öğreniyordum.” “Susun artık.” “Öyle ya da böyle gayret etmeden olmuyor…” “Sigara akciğer kanseri yapar, insanı dervişane hisler yaşatır. Hayatın bir hiç olduğunu hissettirir. Kibri yok eder.” “Mahviyet duygusuna gark eder.” “Mahçubiyet hissi yaşatır…”

Artık susun be!!! Çocuklarım çok mutlu… Sadece bu bile bile yeter… Çocukların sevinci her şeye değer…


SİGARA BIRAKMA GÜNLÜĞÜ II



1. GÜN, PERŞEMBE “SIFIRINCI GÜNDEN SONRA; UYUYAN ADAM”

Uykuyla geçiştirmek en iyisi. Arkamdan söylenen en olumsuz söz: “Sigara içen herkesi özellikle de beraber sigara içtiklerini hep iyi insan sanıyor.” İlk zamanlar çok kırılsam da bu söze sonra düşündüm de çok yerinde bir tespitmiş… Tespit benim tespit mi? Benim hakkımda olan tespit mi? İkisi de… Evet ikisi de… “Ama ben haksız mıyım?” Aslında gerçekten de öyle bu sigara içenler muhabbetleri çekilir ve içli insanlar. Eco’nun dediği gibi Batı medeniyeti karşısında meydan okuyan son başıbozuk cesurlar. Umberto Eco “Normalde Batılı bir insan asla diğerine 5-10 sent bile vermez. Ama tiryakiler birbirini gözünden tanır ve birbirlerine sigara verirler. Hatta paketin çoğunu/paketi bile verebilirler.” diyordu. “Batı toplumu bu tip bir dayanışma ve kaynaşmayı asla kaldıramaz. Sigara tiryakilerini de atomize edip bölüp parçalamak istiyor, onları kıskanıyor.” diye devam ediyordu. Eco, bugünleri görseydi ne derdi bilmiyorum. Sigara öyle pahalı bir şey oldu ki tiryakilerin paylaşımcılığı bile sarsıldı. Sigara içmek için kapitalist sistemin mabedi bankalardan kredi çekenler bile var.

Birinci gün, sandığımdan daha kolay geçti. Ben bu işi başarıyorum. Sigara bırakmaların ustası olmuşum. Abartmayalım daha ilk gün. Ayrıca Sait var ortada… Tam 22 yıl uğraştı… Sigara bırakmanın şanlı destanını yazdı… 3-5 gün, 3-5 hafta 3-5 ay derken 7 yıl önce tümüyle bıraktı. Sait tüm dertlerine rağmen bıraktı. Sigarayı bırakınca balon olurdu resmen. Yüzü gözü kamyon çarpmış ya da çok yoğun bir besin alerjisi varmış gibi şişerdi. İki kat olurdu bedeni. Kocaman ve hastanelik olurdu. En azından vücudunda yaralar ağzında aftlar çıkardı. En son bırakması sonrası mide ve bağırsaklar için uzun tedaviler alarak bıraktı. Nihayet bıraktı… İrade abidesi. Sağlık anıtı gibi… Güzel insan…

Çocukluk arkadaşım var İbrahim, o da âlem sigarayı bıraktı pipoya başladı…  Ama bir çeşit biçimde bıraktı neticede… Raflarda kitap bakardı güya -bakmaz okurdu resmen- Kitaba dalıp gittiğinde kaç kez kitapçılar dükkanı üzerine kilitleyip gitmiş, raflar arasında öylece kalmıştır kendisi. “Ben de bırakıp kenevir düşünsem mi?” diyenler var ah Abdurrahman Abi!
Ben yatıyorum birazdan uyuyacağım…

Sigaraya başlamadan sigaraya başlıyorum rüyamda… Lisedeyim, birinci sınıfta… Sonra ikide sonra üçte… O hep orada ve beynimde… Shell durağında iniyorum, tam karşımda bir Parliament reklamı gece mavisi… 10 katlı bina kocaman. Aslında ben etkilenmezdim bize uymayan tuhaf bir sinema güzeli -derin dekoltesinden sütun bacağı fırlamış, siyah naylon çoraplı güzel kadın- ve yanında James Bond gibi bir adama sarılmış, sarılmış mı bilmiyorum hatırlamıyorum… İkisi ayakta mı yoksa ikisi de bir lüks aracın önündeler. “Yok be bu araba reklamı yani?” Ben bıçak gibi keskin bilinçli ve bilgili; dindar, ahlaklı ve Müslüman gencim. -Çocuğum mu deseydim yani bunca iddialı cümle arasında?! Bu emperyalist oyunlara gelmem ama sigara hususunda zihnim işgal edilmiş, beynim yıkanmış ama beyin yıkama Komünistlerin işi değil mi? Tamam. Her ikisi de ayakta ama ağızlarında birer sigara… Sol üstte de kocaman bir Parliament paketi. Bir gün sigara içersem Parliament içeceğim… Henüz Parliament içmiyorum-sigara mı deseydim?- Haftada bir iki kez Fransızca öğretmeni bir hocamıza gidiyoruz birkaç arkadaş ve komşumuzun oğlu Zeki ile. Fransızca öğretmeni, allame gibi. Ayrıca tüm İngilizce öğretmenlerinden daha havalı. Var bir Fransız prestiji. Derin entelektüel. Çağın tüm dertlerine vakıf... Derinliği kadar derin nefesler çekiyor sigarasından. Anlatıyor anlatıyor anlatıyor. Malik Bin Nebi'yle başlayıp Tanpınar'la bitiriyor. Sartre'dan girip Şeriati'den çıkıyor. İçimizde hoca dışında tek sigara içen Zeki. Keyifle içiyor ikisi de... Zeki bir iki tane içiyor  ama hoca sohbetin sonuna paketin üçte ikisini tepeliyor... Eşi Zeynep Abla ne kadar havalandırsa da evi, her yer kesif sigara kokusu... Hakkını ödenmez, iyi ki o zamanlar Parliament içmiyordum yoksa hiç ödeyemezdim hakkını ablamızın...

Uyandım bol bol su içtim. Bir şeyler okudum. Ne okudum ki… Hatırlamam zor… “Niçin Merak Ederiz?” adında bir kitap…


“Ben sigarayı bıraktım ama hafif sinirli ve huzursuz muyum ne?” “Biraz uyusam mı?” “Daha yeni uyandın?” Aklımda Perec’in kitabı: Uyuyan Adam. “Bu kitabı askerde okumuştun…” “Askerdeyken arkadaşın emaneti geri almıştı…”“Zaten ne anlatıyordu, bir adam uyuyordu…” “Birine dokunmak mı istiyordu dokunarak uyumak istiyordu?” “Her neyse uyuyan bir adam vardı çok uyuyordu.” “Askerde benim uyamaya çok vaktim oldu aslında askerde sigarayı bırakabilirdim.” “İlk gün sigara içememiştin.” “Babam çok gülerdi sanırım… Fakat hadsiz de sevinirdi.” “Sonraki gün içmeseydin olurdu hayat tarzı değişikliği aslında sigara bırakmak için fırsattı.” “O sırada askerliğe mi kafayı takmıştın, zaten çok buruk mu gitmiştin annem ihbar etmişti.” Sessiz sedasız teslim oldun. Teslim olmadan önce Konyaaltında kaç tur attın ben hatırlamıyorum. Zor zamanlardı... Ankara Koleji projen yarım kaldı, aklın da orada kaldı.” “Sigaraysa alakan ne beynim de bu kalabalık?” “Her kafadan niye ses çıkarıyor kafa doğrusu kafa tek de benim kafamda bunca ses ne?” “Milletin bir Olric’i var bizimki en az 4 Olric…” “Olric değil Hüseyin…” “Olric de neymiş Hüseyin?” “Olric mi kaldı tek aklında?” “Sevmedim Olric değil Hüseyin…” “Ohoo maşallah ne kadar çok Hüseyin…” “Hayır, tek Hüseyin.” “Benim ben Hüseyin.” “Senim ben, benim sen olan…”


Tamam yeter ya!!! Karagöz mü oynatıyoruz burada?

SİGARA BIRAKMA GÜNLÜĞÜ I


-      1. GÜN, ÇARŞAMBA: “ÖNCESİ, SİGARA İÇEN İNSAN BEN”

“Sigarayı niye bırakıyorum ki? Aklımdan zorum mu var?” Muhtemelen sigarayı bırakmak tam olarak böyle bir şey. Aklından zoru olmadıktan sonra sigarayı bırakmak, gereği olmayan şey. Hani sağlık sorunun olur, o zaman eyvallah. Fakat hiçbir derdin yok, mutlu mesut sağlıklı sıhhatli yaşayıp giderken -birbirinize bu kadar alışmış simbiyotik bir hayat kurmuş, Mutualizmin zirvesinde dolaşıyorken- nerden çıktı bu? Sanırım yılların birikimi bu, muhtemelen -benim akşam karar verip sabah vazgeçtiğim birkaç bin denememin dışında- en ciddi hani bir iki günden fazla uzak durabilme itibarıyla 3.girişimim… Belki de 4’üncüdür… 5 de olabilir… İstanbul’un fethi gibi bilmem kaçıncı seferde sonuç alınır ya da olmayacaksa olmayacaktır; Viyana kuşatması gibi bilmem kaçıncı defa da olsa kuşatmayı kaldırıp pılı pırtıyı toplayıp eve dönüş yaşanacaktır... Sigarayla buluşma işte… Yenilgi yenilgi büyüyen bir zafer vardır… “Kimin zaferi sigaranın mı?” “Boş ver, öyle işte!” Sigara bırakmak da başlamak kadar doğal, sıradan, aniden, beklenmedik ve bilinmez olmalı. Yani sanırım demek istiyorum ki anlaşılmaz olmalı ki bırakabilesin… Hiç bırakmaz bırakamaz dediğimiz bir akademisyen abimiz vardı, bıraktı ve dedi ki: “İşi zirvedeyken bıraktım. Mutluyduk ama bir gün dedim ki kendime bırakacağım ve bıraktım.” Anladım ki ne anlaması biliyoruz ki tiryakiler ilginç insanlar. 

Bırakmaları gördüm… Bırakanların çoğu -ölerek bırakanlar dâhil- sağlık gerekçesiyle bıraktı. Bilgisayar mühendisi bir arkadaş pat diye bırakmıştı. Sordum: “Hayırdır ne oldu?” “Can korkusu!” dedi. O aslında hiç çekinmeden başka bir şeyin korkusu dedi ama siz okuyucularıma saygımdan söylemeyeyim. Öğretmen bir arkadaş da ciğerlerinden dolayı bırakmıştı. En ilginç sigara bırakma hikâyesi tanıklığımı ise Bursa’da yaşadım. Öğretmenliğimin ilk yılıydı... Tek denemede bırakan bu kişi, Bursa’da beraber görev yaptığımız matematik öğretmeni bir arkadaştı. Uludağ’ın eteklerinde sert kışları olan bir dağ ilçesinde sobalı bir evde oturuyorduk. Bekâr evinde üçümüz de mutluyduk. Çok soğuktu. Donmuş sabunun buzunu çözerek ellerimi yıkadığımı bilirim. Ev ilginç bir yer, ilginç bir şeydi. Dubleksti ya da dubleks sayılırdı alt katı da vardı. Bodrum katı gibi bir bölümü vardı. Bir sabah –horoz sesi beklerken- korkunç bir eşek sesiyle uyandım. Anırma müthişti. Ev sahibi yan binadaydı -onun evi de dubleksti; altı ahırdı; alt katında inekler, köpek ve eşek kalıyordu- okula giderken sordum. Hayırdır, benim evin bodrumunda eşek neyin nesi? “İnek buzağıladı Hocam, hava da çok soğuk… Hayvanı açıkta bırakamazdım.” dedi. Ahırda yer kalmamış… Benim evin alt katı boş olduğu için oraya bağlamış… Can sağlığı olsun… Beni yemez ya… Bu eşek zaten sigara içmiyordur. Sigaradan da rahatsız olmuyordur. “Niye?” “Eşekliğinden tabii…” Her neyse bu sevgili evim benim, auta kaçan soğukları bile yakalıyordu. Sobalıydı. Kalorifer kombi beklentisi oluşan okuyucum yoktur inşallah. Varsa ondan bu yazının sonrasını okumamasını rica ediyorum. -Gerek yok o içse de olur içmese de okusa da olur okumasa da…- Sobanın başında sigara içen arkadaş, sigarasının çeyreği kalmışken sigarayı gösterdi bana “Son sigaram!” dedi ciddiye almadım. Birkaç nefes daha çekti sigaranın hâlâ 1/5’i dururken sigarayı sobaya attı. Bu tip kararlılık gösterilerini çok gördüğüm için umursamadım. Birkaç gün geçti yok adam sigara içmiyor. Küçük yer, okulda da okul dışında mesaimiz bir hayat alanlarımız bir. 1 hafta geçti içmiyor. 2 hafta geçti içmiyor… “Ya kardeş sen sigara içmiyorsun?!” “Dedim ya o gün!” dedi “Son sigaram!” diye… “İyi de onu demek kolay.” “Yok bıraktım içmeyeceğim.” Arkadaş Kürt’tü… Kürt inadı böyle bir şey sanırım. En son görüştüğümüzde sordum yine içmiyor. 23 sene oldu ve sigara içmiyor. Neyse bu da çok da akıl işi değil zaten…

Evet, sigarayı anlamak, hiç akıl işi değil demiştim… Öğrenciyken 4 yıl üniversitede ve 10 yıl da üniversite sonrası sigara içen bir arkadaş Camel içerdi, onu bulamazsa kısa Samsun… Kısa Samsun üretilmedi. Kısa Samsun üretilmeyince Camel de sahip değiştirince Camel de bozdu diye sigarayı bıraktı. Arkadaş meğer sigara değil Camel tiryakisiymiş, bir daha sigara içmedi. –Haa, bir de Maltepe tiryakileri vardı… Artık Maltepe üretilmiyor onlar ne yapıyor ki? Ne hâldeler acaba? Sağ kaldılar mı? Maltepe sigarası tuhaftı otomatikti çekip üflemezsen küser kendi kendine sönerdi…- Haa bir de Ali Ayçil'in mensubu olmaktan gurur duyduğu bir "Uzun Samsun İçinler Aşireti" var ki "Bunlar bu ülkenin en garip, en yalnız, en içli aşiretini oluşturur ve tuhaf bir ruh akrabalığının mensubudur." Ayrıca Ali Ayçil'in dediğine göre bu tuhaf aşiret "Liseyi, sınıftan çok kıraathanelerde, okulun arka bahçesinde ya da akla hayale gelmeyen bahanelerde okuyup yetmezmiş gibi "Gittikleri şehirde hemen bir ideolojiye saplanmış, dava uğruna kaba etlerinde morartılmadık yer bırakmamıştır. Hemen hemen hepsi sevdikleri kızı alamayıp bu derin yarayı tedavi etsin diye yeni aşklara saplanmış ama yaralarını azdırmaktan başka bir başarı da elde edememiştir." Aman her neyse, ne hâlleri varsa onu dibine kadar görmüş tiplerdir. Sağcısı solcusu İslamcısı... Uzun Samsun, 216'dan beterdir. Ama sonuçta Samsun içenler erkek gibidir hep ilgi bekler, Maltepe içinler kadın gibidir kendi içine yanar." Ya da tem tersi miydi? İkisi de içilecek sigara değildir velhasıl. Bir de Bafra var ki Allah korusun! Birinci mi? Tam Spartaküs veya Spartaküs özentilisi cıgarası... Birinci içen en son gördüğüm kişi, Gazi Üniversitesi D bloktaydı; epilasyon kaçkını bir solcu kızdı...

Sigarayı bırakmanın en sevilesi hâlini bir mimar abimiz yaşatmıştı bana ve arkadaşlara... Mimar, şair, düşünür, yazar, sinema eleştirmeni, artistik buz pateni yorumcusu, kırk ambar tadında bu bilge; resmî rakamlara göre 2,5 paket Yeni Harman içer -daha doğrusu yer- yine resmî rakamlara göre 4 paket Tokat içen -akciğerlerine konvansiyonel bir saldırıyı yeterli görmeyip kitle imha tadında kimyasal taarruz düzenleyen- çok sayıda üniversiteden terk (Ankara Basın-yayın, dil-tarih felsefe, 19 Mayıs ilahiyat ve bilinmeyen diğer çeşitli çap ve markada üniversite-bölüm) bir mübadilin Samsun'daki tek rakibi olurdu... Düşündü, taşındı ve bıraktı... Derdi neydi tam kestiremedim... Ya benim de derdim ne bilmiyorum esti işte. Gerek ve yeter koşul bu… “İçenler sanki akıllı bir iş mi yapıyor. Başlayanlar.” “Israrla devam edenler?” “Öyleyse ben niye akılla izah edilecek bir iş yapayım?” “Boş ver bıraktım işte…” “Olur biter?” “Hem sigara çok alçak gönüllü bir şeydir.” “O da ne demek?” “Ne demek ne demek?” “Çünkü sigara sürekli insana faniliğini sağlığının elinde olmadığını bir gün öleceğini hatırlatır…” “İnsana hayatın değerini anlatır…” “Hayata çok anlam yüklememeyi anlatır…” “Boş versene!” “Sigarayı bıraksam ne kaybedeceğim?” “Hiç!” “Ne kazanacağım?” “Çok şey!” “Mesela?”

Tamam yeter ya tek kişi konuşun ya da konuşan ben ya da başkası her kim ise dinleyin, sıranız gelince konuşun!!!

7 Ocak 2020 Salı

FITRAT/NAME




FITRATIN BOZULMASI


“İslam, teslimiyettir; teslimiyet ise fıtrata uymaktır.” dediğimizde aslında herkesin onaylayacağı bir cümle kurmuş oluyoruz.Fakat;
- Sistem, birikim veya din adına ortaya konanların yetmediği,
- Gelenek ve kültür adına var olan her şeyin cesede döndüğü,
- Şintoizm, Konfüçyanizm ve Budizm gibi dinlerin ölü birer folklorik unsur olarak görüldüğü,
- İdeolojilerin önce tıkanıp sonra tükendiği ve iddialarından vazgeçtiği,
- Dinlerin tüm vaatlerinin boşa düşüp koca bir yalan ve kandırmacaya dönüşerek Modernizm karşısında teslim olduğu,
- Müslümanların birikimlerinin çağa cevap vermediği ve sorunlar karşısında çözüm öneremediği,
- Müslümanların karakter zaafı yaşadığı, eylemlerinin karanlığa ve bozgunculuğa dönüştüğü,
- Zihinlerin karıştığı, amellerin menfaatin ötesine geçmediği,
- Değerlerin buharlaşıp Postmodern bir anlamsızlığa gömüldüğü,
- Yeni Nasyonal/Sosyalist diktatörlüklerin egemenliğinin arefesi gibi duran bu zamanlarda “sözün, iman ve amelin” anlamı yitirilmiş görünüyor.

AJİTASYONDAN UZAK

FITRATNAME ise anlayanlar ve anlamak isteyenler için kiminin deist, kiminin dinsiz, kiminin bu ne densiz dediği/diyeceği yalınlıkta  evrensel çağrı…  Arı duru İslam’a ve zaten İslam olan insanlık değer ve eylemlerine ışık tutan sistemli bir bakış açısıyla yazılan FITRATNAME, hem insanlık ve uygarlık birikimin ihyası, hem de İslamî düşüncenin yeniden inşası için mütevazı ama çok keskin bir söylem içeriyor. Kelimeler, cam kırığı gibi keskin; cümleler, buz gibi soğuk ve yalın. Kitapta; yazarın hiçbir tahrik, tazyik ve ajistasyona girmeden gerçeği ifade etme endişesi taşıdığı görülüyor. FITRATNAME’deki yazılar, tasavvur, iman ve davranış değişikliği için sarsıcı tespitler ve öneriler taşıyor.

SÖZÜN ÇAĞRISI

Sözün dürüst, çıkarsız ve anlaşılır olmasına özlem duyulduğu; dinî düşüncenin kendini tekrara ve küflenmiş malumat deposuna dönüştüğü bağlamda FITRATNAME; bir İslam rönesansı için işaret fişeği olarak görülebilecek metinlerden oluşuyor. Kitap; hanif dine, tevhide ve fıtrata güçlü bir çağrı içeriyor. Ayrıca bu kitapta Murat SAYIMLAR; "Bizde felsefi düşünce doğacaksa ancak şiirden/edebiyattan doğar." diyenleri şaşırtacak biçimde, açıklama ve tanımlamanın ötesine geçerek yepyeni bir dayanak çerçevesi sunuyor. İslami düşüncenin inşası için ortaya konan ve büyük bir emeğin ürünü olan bu kitapta düşünceler -lafa gelince “zaten öyle denen”ler bile- derinlik ve tutarlılıkla ifade ediliyor.  

ALINTI

“Din hayatın her anında, hayatın mahiyetini belirleyen bilgi kümesidir.Din olmazsa, insanlar davranış geliştiremezler; insanlar davranış geliştirmezlerse, hayat olmaz.Ali İmran.83 – “Peki onlar, Allah'ın dininden başka bir din mi arıyorlar? Oysa göklerde ve yerde her ne varsa -istese de, istemese de- O'na teslim olmuştur ve O’na döndürülmektedirler.”Yerlerde ve göklerde ne varsa, Allah’a teslim olmaları nasıl tahakkuk etmektedir?Bir atom, kâinat, su, rüzgâr, doğum süreci, buğdayın yetişmesi, tsunamiler vs. Allah’a nasıl teslim olmuşlardır?Allah, yerlerde ve göklerde hangi varlık, sistem, olgu, oluş ve ilişki varsa, tamamını bir fıtrat üzere yaratmıştır.Bütün yaratılmışlar, yaratıldıkları fıtrat üzerinden varlıklarını sürdürüyorlar ve varlık nedenlerini gerçekleştiriyorlar. Bunu ister istemez yani zorunlu olarak sürdürüyorlar.Bu durum yaratılmışların Allah’a teslimiyetidir.Allah bunu, Allah’ın dini için örnek olarak göstermiştir.Bu durumun istisnası ise insandır. İnsan cüzi irade ile yaratıldığı için, ancak isteyerek teslim olabilmek durumundadır.Maide.3- “…Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim. Size nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslamı seçtim…”Bu nedenle Allah, insan için de; “sizin için de din olarak İslam’ı yani teslimiyeti seçtim” demektedir.İnsanın, Allah’a teslimiyeti nasıl tahakkuk etmektedir?Elbette, insanın da, yaratıldığı fıtrat üzere yaşaması biçiminde gerçekleşmektedir.Rum.30 - "Öyleyse sen yüzünü Allah'ı birleyen (bir hanif) olarak dine, Allah'ın o fıtratına çevir ki; insanları bunun üzerine yaratmıştır. Allah'ın yaratışı için hiç bir değiştirme yoktur. İşte dimdik ayakta duran din (budur). Ancak insanların çoğu bilmezler."Allah nezdinde din; insanların üzerine yaratıldığı fıtrattır.İnsanların teslimiyeti, yaratıldıkları fıtratın hükümleri üzerinden karar almaları ve davranışlar sergilemeleridir.Bu karar ve davranışların ahsen kıvamında olmasıdır.İnsanların teslimiyetinin bağlamı, zemini, atmosferi ve sınırları;Sadece Rab-kul yani kulluk ilişkisi ile belirlenmiştir. Rabbimizin, Kitab’ın da bildirdiği dinin anlam, içerik ve fonksiyonları çerçevesinde yapılacak bir kavramsallaştırma;Dinin, hayatla bağlantısını, fıtratına uygun inşasını sağlayacaktır.Bu da; Müslümanların, dinin hükümleri ile bir hayat kurmalarını mümkün kılacaktır.İnsanın, yeryüzünde, kendi fıtrat hükümleri ile bir hayat inşa etmek ve buna engel teşkil edecek her fitneyi ortadan kaldıracak süreçlerin öznesi olmasını sağlayacaktır.(FITRATNAME 181-183)

20 Aralık 2019 Cuma

DÜNYA DÜZELTİCİSİ


DÜNYA DÜZELTİCİSİ




"İki kapı olsa, birinin üzerinde 'Cennet', diğerinin üzerinde 'Cennet Hakkında Konferans' yazsa bütün Almanlar ikinci kapıya saldırır." diye bir söz var. Bu söz, İngilizlerin Almanlar hakkındaki bir nüktesi olarak kabul ediliyor. 

Gülüyoruz ya da en azından gülümsüyoruz ama şehirleşmeyi yeni öğrenen bir toplum olarak buna benzer bir vakayı Almanlardan da daha gerçekçi yaşadığımız yadsınamaz. Yani, "İki kapı olsa, birinin üzerinde 'Cennet', diğerinin üzerinde 'Değer Kazanacak Arsa' yazsa bizim milletin çoğunluğu ikinci kapıya saldırır, saldırmazsa da bir tanıdık aramaya gider."



19 Aralık 2019 Perşembe

ERDEMSİZLER ÜLKESİ


MAAİLE KIRAAT EDİLEN ERDEMSİZLER ÜLKESİ NAM BİR KİTAP HAKKINDADIR


Mağrur Bir Yayımcı

Kadim dostlarımdan biri var, yayımcı. Yayımcı dedikse dizi veya yüksek satış rakamlı bol kazançlı gazeteler, dergiler, yayımlıyor; programlar ve filmler yapıyor değil. Çok zengin falan da demeyeceğim. Ben de zaten çocukluğumdan beri etrafımda hep fakir, garip ve gariban yayımcı arkadaşlar olsun istemişimdir. (Gerçi kitaplar yanında diziler ve filmlerle ilgili çalışan ve benim tahminim 10 milyon 500 bin dolar aylık geliri/muhtemelen de 10 milyon 575 bin dolar da gideri olan bir yayımcı arkadaşım daha var. Yayımcı dedikse kitap çok küçük yer kaplıyor faaliyetinde... En çok geliri de bir tabuttan elde ediyor. Arkadaş, tabutun menajeri gibi ve söz konusu tabutun oynamadığı film yok desem yeri. Her film icabı ölen, bu tabutla yolculuk yapıyor. Şu ara sergi açtı kendisi: Bkz.http://www.milliyet.com.tr/galeri/daha-once-boylesini-gormediniz-def-i-hacet-6093738/8)
Neyse efendim, benim kitaba merakım erken başladı. Bebeklikten mi desem? Abartmış olurum sanırım. Ama bu sözde haklılık payı yok değil. Dünyaya 7 aylık bir bebek olarak gelmişim. Dünyaya gelmekteki acelemi okumak için diye açıklıyorum. (Ehem ehem...) Babam bunu fark etmiş olmalı ki okumaya başlar başlamaz daha ilk harflerle boğuşurken bana her gün Hürriyet gazetesi getirirdi. Kendi ömrünce şöyle bir göz atmak dışında gazete okumamış bu adam, benim okuyacağıma kanaat etmişti. Sonradan Hürriyet gazetesi yanına çocuk dergileri de ekledi. O bunları yaparken ben de onun kitaplığını çoktan fethetmiş, tüm kitaplarını okumuştum. Babamın kütüphanesi, Yunus Emre Divanı (Her sabah namazı sonrası bağıra bağıra bir ilahisini söyler ya da şiirini okurdu. İlahi faslı sonrası türkü söylerdi. Repertuvarı çok geniş değildi ya da benim aklımda öyle kaldı. Hep söylediğini sandığım üç dört türkü vardı: Erzurum Dağları da Kar ile Boran, Erzurum’dan Çevirdiler Yolumu, Çarşamba’yı Sel aldı, Ordu’nun Dereleri. Farkındayım yöresel dağılım dengesiz, ilginç bir Erzurum takıntısı da göze çarpıyor kulağa da denebilir.), İmam-ı Gazali’nin Hüccetülislam’ı, Naat-ı Şerifler ve Kasideler adında bir kitap, Amme Cüzü ve Mushaf’tan ibaretti. Neyse efendim yayın işine geri dönersek -kısacası- zengin değil ama fakir de değil bu yayımcı arkadaş. Hele gönlünün zenginliği başkalarıyla kıyas kabul etmez. Zaten öyle olmayan yayımcının benle ne işi olur. Zengin olan yayımcı kadim arkadaş da olsa çevresini unutur gider. ("Diğeri niye unutmadı?" diyen varsa gelir-gider dengesine tekrar göz atılabilir.) Rezidansın tepesine çıkanın ufku açılıyor uçup gidiyor bir daha ayakları memleketin toprağına basmıyor bu ülkede. Ama bu yayımcı arkadaş -fakir olanı- öbürü gibi -zengin olma yolunda olanı gibi- hem adam gibi adam hem de Kafkas kökenli -öteki de Fatsalı Kardeşim!- (Eee, bu arada kim kimdi?) Neyse her ikisi de (ayırt edemedim şimdi) rezidansa çıksalar da yanlarında atlarını da götürürler en tepeye…. Yörük olsalar atın yanına keçiyi de alacak türden insanoğulları bunlar. Onlar için "erdemli" desem daha iyi olur sanki. (Bkz. https://maarifmektepleri.com.tr/ ve Bkz.Bkz.https://www.instagram.com/antikaci_nevzatonmus/?hl=tr)




Laf lafı açıyor deyip Cem Özer’in kulaklarını çınlattıktan sonra yeniden konuya gelirsek/gelebilirsem bu yayımcı arkadaş, -mağrur ve Kafkasyalı olanı- güzel insan; niteliği yüksek kitapları, bol emek sarfiyatı az kazanç ile yayımlıyor. (Bkz. yayımladığı bazı kitapların kapak görselleri) Bazen de kazanç eksiye iniyor cepten ödüyor. Kitabı eline almanın dayanılmaz ve tarifsiz mutluluğu yetiyor ona. Yakın bir zamanda bana “Çok güzel bir kitap yayımlayacağım PDF’sini sana gönderdim.” dedi. “Okumanı istiyorum.” “Tamam bakarım.” dedim savuşturacak şekilde ama baktım ki arkadaş kararlı. Çatılmış kaşlarla karşılaşmam ile e-posta hesabıma gelen gönderinin uyarı sesinin eş zamanlı olması işin ciddiyetini anlamama yetti. Cep telefonumdan e-postaya bakınca metnin geldiğini gördüm. Anlamak yetmiyor. Anlamak uygulamak olsaydı, Türkiye şu an bambaşka olurdu. Anladım, işin ciddiyetine inandım ama günler günleri haftalar haftaları aylar ayları kovaladı ben o metni oku/ya/madım. Ancak kitap aşamasına gelince okudum. (Bkz. Erdemsizler Ülkesi ön kapağı)


Ve sonra…

“Bir kitap okudum.” diye başlayıp “okuduğum o kitabı/o kitaba/o kitapta/o kitaptan” diye devam ederek “çok beğendim ya da beğenmedim/hayran kaldım ya da eleştirilerim var/şunlar anlatılıyor/çok etkilendim” biçiminde bitirmem gereken bir cümleyle giriş yapmayı düşünüyordum bu yazıya. Öyle olamayacak çünkü kitabı ben okumadım yani sadece ben okumadım. Bu kitabı okuduk. “Eeee ne var bunda, okumuşsunuz?” diyebilirsiniz. Kitabı eve getirdikten sonra evin hanımının okuması gayet normal. Şaşılacak bir şey yok bunda... Mektep medrese görmüş mürekkep yalamış, koca insan. İşte olağan ve sıradan bölümümüz buraya kadar.

Oğlum, Okul ve Harfler

Sonrası ise 9 yaşındaki oğlumun da bu kitabı okuması. Eh, bu da bir şekilde kabul edilebilir! Çocuk işte heves etmiş! Zaten hep büyüklerin işlerine heves ederler, kitabı almış okumuş. Benim derdim şu: Bu Beyefendi, yaklaşık üç yıl önce okumayı öğrendi. (İlk yaptığı şeylerden biri de günlüğümü arayıp bulup okumaktı. Bunu nasıl mı anladım? Bir gün baktım hiç bilemeyeceği bir olaydan bahsetmesi yetmiyormuş gibi bana olayla ilgili soru da sordu. "Sen bunu nereden biliyorsun?" dedim ve yüzündeki alaycı gülümsemeden anladım. Genelde tersi olur ama... O günden beri günlüğe bir şey yazamıyorum.) Okumayı öğrenme süreci de bıktırıcı bir süreçti. Okulu sevmiyor. 4 ayrı anaokulundan 8-10 kez kaçtı. Ve bu işlerin hepsi topu topu 5 ay içinde oldu. En son devam ettiği anaokulunda o öğrenim görür, ben de mutlu mesut yaşarken tam da şubat ayında “Baba, benim okuldan kaydımı sildir!” cümlesini kurdu. Geçiştirmeye çalıştım olmadı. “Beni okuldan al!” ya da “Ben artık okula gitmeyeceğim!” değil. “Kaydımı sildir!!!” Çocuk, işi sağlam tutuyor. Öyle de oldu. O, ilkokula başlarken ben korkular ve travmalar içindeydim. Okula kayıt yaptırdığımızda okul müdürü “Çocuğunuzun öğretmeni olsun dediğiniz biri var mı?” diye sorunca “Yok.” dedim ardından düşünüp “Var var, evet; en gevşek, en insancıl, en az ödev veren ve öğrenciyi en çok seven hangisiyse onu tercih ederiz.” dedim. Öyle oldu öğretmenini çok seviyor oğlum. Buna bağlı olarak da okulu eh işte! Beyefendi’nin okumayı öğrenme süreci de heyecanlıydı. “Baba ben bunları resim sanıyordum valla, anlamları varmış.” dediğinde harflerin çoğunu seslendiremiyordu. Kendi kendine mırıldanırken bir gün “Baba itele yazıyor.” “Nerede? Göremiyorum?” Telaşla ve ceketimi çekiştirerek işaret etti: “Ya dolmuşun üzerinde.” “İtele mi yazıyor?” “Evet.” SİTELER yazıyor ama bizimki henüz “s” ve “r” seslerini bilmiyordu. Bir gün “Bıı-bell- bello-bellon” gibi sesler çıkarırken eşim yana çekti onu “Şimdi oku!” dedi okudu: “Bellona” (A’nın önünde direk varmış…) Şu günlerde İngilizceyle başı hoş değil. Neymiş efendim niye İngilizce öğreniyormuşuz İngilizler Türkçe öğrenseymiş. Derdi nedir diye düşünüp dururken kaynağı buldum. PAYİTAHT ABDÜLHAMİT izliyor Beyefendi. İngiliz oyunlarına kafayı takmış. Teşvik etmek için “Dost da olsalar düşman da onların bir dilini bilmek lazım.” dedim. Dedim ama demekle olmuyor işte. Geçen sabah evde radyo açık kahvaltı yapıyoruz. Çalan şarkıdan veya türküden haberim yok, bizimki sordu: “Baba yahşı ne demek?” “İyi demek oğlum… Bak reçelden de ye…” Az sonra bir soru daha: “Baba olar demek?” “Olacak demek oğlum… Sen çay içmiyor musun?” “Yok baba ben kefir içiyorum…” (Sabah sabah kefir nedir ya? Bu cümleyi kurmadım doğal olarak…) En savunmasız hâlimde, şekerli çay içmenin keyfindeyken konvansiyonel ötesi bir saldırı cümlesi geldi: “Baba bir dil daha bilmek gerekiyor ya ben Azerice öğrenmeye karar verdim.” Evet, tam o anda radyoya kulak verince anladım ki Azeri yöresinden bir müzik var ve sözlerini çözümlemiş oğlum. Gözü kesmiş Azeri dilini öğrenmeyi…
Evet, Beyefendi geldi ve dedi ki (Zaten Erdemsizler Ülkesi kitabıyla ilgili hadisenin derinliklerini ilk fark ettiren bu cümle oldu bana): “Baba aslında bunlar (kimlerse) artık Q, X, W gelene kadar mutluydu. Onlar işi bozdu. Onlara mukayeseyi öğretti. Mukayese ne demek?” “Karşılaştırma oğlum. Bunda bu var şunda yok, şunda bu var bunda yok. Bunda şu var şunda bu var gibi.” “Tamam baba…”, “Ne tamamı oğlum?” “Doğru anlamışım…”

Kızım ve Ötesi


Neyse ilk şoku atlattım zannederken. İş burada kalmadı henüz ilkokul bire giden kızım da kitabı okumuş. (Bkz. Okuma yazma düzeyinin anlaşılması için bizzat kendisi tarafından yapılmış bir resim) İlk önce basit sorularla çok da gergin olmayan süreç yaşadım. “Baba bu kitap 7. sayfadan başlıyor?!” Ben de kendimce “Eksik mi acaba?” dedim. "Ailemizin kitabını getir bakayım." Sonra izah ettim. “Bak iç sayfa boş 1, burada yayınevi bilgileri 2, iç kapak 3, yazarın hayatı 4, ithaf yani yazar ailesine hediye etmiş 5, arkası boş sayfa 6 ve ön söz 7…” “Tamam baba…” Tamam değilmiş ki birkaç gün sonra “Baba harfler konuşmaya 11. sayfada başlıyor.” dedi kızım. Zaten kendisi asla doğrudan söylemez bir şeyi. “İnsanlar da hep dondurma yiyor.” (Dondurma istiyorum) Bugün hava güneşli sanırım herkes sokakta…” (Gezmeye gidelim.) “Eee, bu da normal… Kızım ön söz var ve I. bölümün girişinde açıklama var...” Kızımı kitabın eksiksiz olduğuna ikna ettim ve bu iş bitti sanıyordum… (Hayatım çocuklar karşısında yanılgılardan ibaret…) Yanıldığımı anlamam uzun sürmedi. “Baba ayrıca harfler çok yaramaz.” “Nasıl yani?” dedim “Herkes kendini beğeniyor başkalarını kötülüyor.” (Yoksa kızım çok yaramaz derken 'erdemsiz' olduklarını mı söylüyor? Olamaz ya da umarım en azından öyle değildir. Yoksa ne bileyim "yaşlıyım ben" diye itirafname yazmam gerekecek.) Anladım ki kitabı kızım da okumuş. Hem de okulda henüz bazı harfleri öğrenmemiş olmalarına rağmen. “Ama bilmediğim harfleri de biliyorum aslında.” diyor. Gene ben -saf baba işte- “Nasıl yani?” diyorum “Biliyorum işte tahmin ediyorum.” diyor. Her sabah okula -bugün tatil mi, acaba kar yağdı mı vs. diye tüm ihtimalleri tükettikten sonra- mecburen giden bir çocuk bu. Abisi de farklı değil. Kızamıyorum. (Babaları çok mu farklıydı sanki?) Çünkü beni 40 yıl önce babam okula bıraktı ilk gün. Çok üzgündüm ben de onunla beraber okuldan ayrılmak istedim. “Sen gelme!” dedi “Okula başladın.” Elma verdi bir tane bana. Benim neyle kandırılacağımı çok iyi biliyordu: elma… Sonradan buna 'kitap' da eklendi. “Ben ne zaman geleceğim?” diye sordum. “Zil çalınca çantanı al gel.” dedi. Derste elmamı yedim. Çok eğlenceliydi ders ve okul. Öğretmen masasından kalkmıyor; masa ülkesinde mutlu mesut oturuyordu. Öğrenciler yani arkadaşlarım; sınıf karmaşasında yaşıyor, bağıra çağıra konuşuyor, sağa sola koşturuyordu. Ben bu arada elmamı yedim, sağı solu seyrettim, öğretmeni inceledim. (Çok fazla bir özelliği yoktu, üstünden su falan fışkırtmıyordu, kendi hâlinde sıradan normal bir insandı.) Zil çaldı eve geldim.

Büyülü 3-4 Gün

2. gün ve sonraki gün de öyleydi. Mutluluktan uçuyordum ve okulu çok sevmiştim. Zaman su gibi akıyordu. Perşembe günü zil çalınca çantayı toparladım tam çıkıyordum ki sıra arkadaşım aynı zamanda komşumuzun oğlu Davut “Nereye?” dedi. “Eve…” dedim. Davut “Gidemezsin paydos değil.” dedi. (Davut işte önceki yıldan ikmale kalmıştı. 1. sınıfı bizimle tekrar okuyacaktı. Davut bilmez bu işleri diye düşündüm. Bilse sınıfta kalmazdı.) İlk defa duymuştum paydos lafını ve sonradan bir daha da sev/e/medim. Bundan sonra sever miyim bilmem. “Zil çaldı gideceğim.” dedim son bir umutla. Davut dedi ki “Bu zil teneffüs zili dışarı çıkacağız ama bahçeye; sonra zil çalacak içeri gireceğiz. Sonra bir zil daha çalacak ki o zilin adı öğretmen zili o gelecek sonra ders işleyeceğiz, sonra zil çalacak çıkacağız, sonra zil çalacak gireceğiz, sonra zil çalacak öğretmen girecek, sonra zil çalacak…” Davut tüm zilleri gaddarca anlatıyordu ama ben Davut’u duymuyordum. Bitmiştim. Öğrenim hayatımı Davut mahvetti. Ve kırk yıl oldu ben hâlâ Davut’a merhametle bakamıyorum.

Sıradanlığın Tadı…

O gün bitmek bilmedi. Ben de sıradan öğrenci oldum. Bir ağabeyin dediği gibi: “Okul veya eğitim ilginç bir şey; öğretmen gelmez öğrenci sevinir, öğrenci gelmez öğretmen sevinir, öğrenci ve öğretmen gelmez idareci sevinir. Bu üçü niye bir araya gelir? İşte o eğitimdir okuldur.” Okul benim için göreceli olarak zamanın durduğu bir yer oldu hep. Eve geldim anneme olayı anlattım. Annem “Davut yanlış biliyor ya da bu işler sadece perşembe günü böyledir.” desin istedim. Annemin şaşkınlığı benim olmayan umudumu da yok etti. “Aaa sen okuldan hep ilk zilde mi geliyordun? Ben de okulun ilk haftası diye sizi erken bırakıyorlar sanıyordum.” Babama konuyu açmadım. “Bizim çocuk deli mi nedir?” diye şüphelenirdi adam. Oğlumu da kızımı da anlıyorum. Kızım bir ara “Okul çok sıkıcı.” deyince “Neden?” dedim. Çünkü okul dışında ve evde zaman hızlı geçiyormuş, okulda durmuş gibi oluyormuş. Yüreğimden vurdu kızım beni ama belli etmedim. Çocuklar bir âlem işte… İlahi çocuklar siz adamı öldürürsünüz! Babayı zaten öldürürsünüz. Hele erkek çocuk, baba ölmeden hiç adam olamaz ki...

Erdemsizler Ülkesi’nin Yazılma Sebebi Ne Ola Ki?

Yazarımız Yusuf Çifci kitabının başlarında diyor ki: “Hayatının bir dönemini esir olarak geçirmiş olan Platon’u, “Devlet” diyaloğunu, Eski Yunan’dan bir dönem sonra İslam coğrafyasında yaşayan Farabi’yi, “El Medinetü-l Fazıla” (Erdemli Şehir) adlı eserini ve diğer taraftan modern ahlakın kurucusu olarak ifade edilen Machiavelli’yi “Hükümdar” (Prens) isimli eserini yazmaya iten sebep ne olabilir?” 
“Bana sormuş.” diyeceğim ama bize sormuş. Ailecek düşündük taşındık. Çocuklarımın okuma sebebini de açıklıyor bu: Harflerin büyülü dünyası. (Ya da ben öyle anladım.) Çocuklar umarım bunun için okumuş ve kitabı beğenmiştir. Daha ötesi erdemi irdeleyen ve çok iyi temsil eden bir kitap olduğu için okumuş olduklarını düşünmüyorum. Eyvah! Ya kitabı benden daha derin ve daha iyi kavradılarsa? Yok canım olmaz değil mi? Değildir değil mi? Değildir değildir midir yoksa?

Erdemsizler Ülkesi

Etrafında bunca söz ettiğimiz ERDEMSİZLER ÜLKESİ; dipdiri, gencecik ve güçlü bir metin… Biraz ORWELL’ın Hayvan Çiftliği tadında biraz da FARABİ’nin El-Medinetül Fazıla...
Harfler, düşler, aptalca erdemsizlikler içindeki topluluğu tek uyaran ve erdemi hatırlatıp erdeme çağıran M’ye yaptığı vurgu ile hikmetli bir metin...

Dinlenilmesi ve uyulması gereken erdeme ve anlama çağrı…

Anladığım şu: Erdem yan yana olmaktır, erdem anlamdadır.